ایران نیوز 24: عربستان سعودی در نخستین روز هفته‌جاری با استفاده از فرصت جنگ اوکراین و تمرکز جهان بر این جنگ در جنایتی کم‌سابقه 74 تن از شهروندان اهل سنت و شیعه عربستانی و همچنین هفت نفر از شهروندان یمنی از جمله دو اسیر را اعدام کرد. وزارت کشور عربستان‌سعودی روز شنبه خبر اعدام این 81 نفر را اعلام کرد. از این میان 41 تن جزء شیعیان منطقه الاحسا و قطیف در شرق عربستان بودند.

این جنایت واکنش‌هایی را در حوزه منطقه و فضای بین‌المللی برانگیخته است اما چنین واکنش‌هایی شدت چندانی نداشته‌اند. آخرین بار که ریاض تعداد زیادی از شیعیان را اعدام کرد مربوط به اردیبهشت سال ۱۳۹۸ بود که در آن دوره از ۳۷ نفر اعدم‌شده ۳۲ نفر شیعه بودند.

عربستان چگونه می‌اندیشد

ابعاد بزرگ اعدام‌های اخیر عربستان سعودی نشان می‌دهد این اقدام بدون یک طراحی کلان صورت نگرفته و اهداف متعددی را در خود داشته است. از این رو در ادامه به دلایل، اهداف و پیامدهای اقدام عربستان در اعدام ۸۱ تن ازجمله ۴۱ شیعه پرداخته‌ایم.

۱– استفاده از نزدیکی روابط با کشورهای شرقی

عربستان با رد درخواست آمریکا برای افزایش تولید نفت که می‌تواند قیمت آن را در بازار کاهش داده و به زیان کشورهای تولید‌کننده تمام شود، اقدامی صورت‌ داده که به‌نفع کشورهایی مانند روسیه، ایران و عراق است. از سوی دیگر ریاض مدتی است چندین دور مذاکرات با تهران داشته و بن‌سلمان نیز به‌وضوح از خواست خود برای ایجاد روابط ممتاز با ایران به‌عنوان کشوری همسایه صحبت کرده است.از این رو به‌زعم مقامات سعودی به‌دلیل چنین اقداماتی حتی اگر آنها دست به جنایتی بزرگ می‌زدند، احتمال داشت ایران با سبک و سنگین کردن منافع مادی خود ازجمله وضعیت مذاکرات که در آن قیمت بالای نفت به‌نفع تهران است، در مقابل این اقدام سعودی‌ها واکنش چندانی نشان ندهد. با وجود این شورای امنیت ملی ایران مذاکرات با عربستان را متوقف و سخنگوی وزارت خارجه نیز اقدام سعودی‌ها را محکوم کرده است. با این حال به‌نظر می‌رسد واکنش وزارت‌ خارجه به جنایات سعودی‌ها که واکنش شدیدی در افکار عمومی داشته، چندان قوی نبوده است.

۲– استفاده از فضای جنگ اوکراین

اقدامات محمد بن‌سلمان و حکومت عربستان برای دولت‌های غربی نیز دارای تبعاتی بوده است. اقدامات ولیعهد سعودی در جنگ یمن، سرکوب مخالفان و همچنین قتل جمال خاشقجی روزنامه‌نگار مخالف حکومت به روشی بسیار نامعمول باعث انزجار افکار عمومی غربی و فشار آنها به دولت‌هایشان برای مهار عربستان شده است.با این حال سعودی‌ها در برهه کنونی معتقدند که درگیری‌های اوکراین مانع از شکل‌گیری فشار افکار عمومی در غرب علیه ریاض می‌شود و از این رو ۸۱ تن را اعدام کرده‌اند.

۳– ناامیدی از بازسازی چهره بن‌سلمان و عربستان در غرب

بن‌سلمان پس از روی کار آمدن سعی کرد با طرح‌های جدید توسعه‌ای خود و همچنین آزادسازی محدودیت‌ها در جامعه عربستان توجه غرب و افکار عمومی جهانی را جلب کند و خود را به شخصیتی محبوب مبدل سازد. با وجود این در شرایط کنونی وی متوجه شده که سایه جنگ یمن و قتل خاشقجی بر اعتبار او بسیار بزرگ‌تر از آن است که وی بتواند خود را در افکار عمومی محبوب سازد. از این رو بن‌سلمان با مشخص شدن ناکارآمدی نمایش طرح‌های توسعه‌ای در کسب محبوبیت به‌دنبال ایجاد خفقان اجتماعی و سرکوب مخالفانش است.

۴– مدیریت صحنه سیاسی توسعه‌یافته پیرامون بن‌سلمان

او هرچند جوان است اما در هر حال از خانواده حاکم بر عربستان برخاسته و از سنین کم تجارب سیاسی برای خود اندوخته و این مساله باعث شده است قادر به انجام اقداماتی کلان در جامعه عربستان باشد اما مشکل آنجاست که وی برای پیشرفت سریع دست به اقداماتی زده که با وجود توانایی‌هایش فراتر از قواره سیاسی و مدیریتی او بوده‌اند.حتی افراد برجسته و پرسابقه‌ای مانند جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا و ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه که سوابق سیاسی گسترده‌ای داشته بر کشورهای قدرتمند نیز حکم می‌رانند به‌راحتی وارد یک جنگ نمی‌شوند. پوتین نیز با وجود حمله به اوکراین این تصمیم را در شرایطی عادی اتخاذ نکرد، حتی وی در جنگ اوکراین با بحران مواجه شده است. در این سو اما بن‌سلمان جوان و تقریبا کم‌تجربه در قیاس با دیگران رهبران جهانی اقداماتی را صورت داده که حتی بایدن و پوتین از انجام آن دوری می‌کنند.

عربستان هرچند ثروتمند است اما قدرتمند به‌حساب نمی‌آید و درگیر شدنش در جنگ یمن زیان‌های گسترده‌ای برای ریاض داشته است.  بن‌سلمان فضای سیاسی پیرامون خود و عربستان را تا اندازه‌ای بزرگ ساخته که از قواره او فراتر رفته است و به‌راحتی قابل‌کنترل نیست. از این رو بن‌سلمان که محیط پیرامون خود را بزرگ و پیچیده ساخته است از طریق انجام اقداماتی می‌کوشد چنین محیط بزرگی را مدیریت کند. او حاضر و قادر به دنده عقب در سیاست و بازگشت به شرایط پیشین نیست، بلکه قصد دارد امروز که در فضای وسیعی سرگردان شده است، دست به سرکوب و مدیریت نقاط آسیب‌ساز علیه خود بزند.

۵– پیگیری مدل حکومتی مشابه با ترکیه و روسیه

ساختار حکومت در برخی کشورها رابطه تنگاتنگی با حاکمان خود پیدا کرده‌اند، به‌گونه‌ای که به‌راحتی نمی‌توان حضور این حاکمان در قدرت را نادیده گرفت، به‌عنوان نمونه در ترکیه، اردوغان توانسته ساختارهای دولت را به خود گره بزند، به‌طوری که مخالفان اسلام‌گرا یا غیراسلام‌گرای وی به هیچ‌صورت قادر به اداره ترکیه مانند او نیستند. مخالفان نه تیمی مانند اردوغان دارند و نه موفقیت‌هایی در سطح وی در کارنامه‌شان ثبت کرده‌اند. در روسیه نیز تقریبا وضعیت به همین منوال است و حکومت به پوتین گره خورده است. بن‌سلمان هم احتمالا چنین الگویی را برای آینده سیاسی خود مناسب تشخیص داده است.

اگر پادشاهان پیشین سعودی قادر بودند خاندان آل‌سعود را راضی نگه دارند و به حکومت ادامه دهند، به این دلیل بود که حکومت‌شان دارای تکانه‌های شدیدی مانند بن‌سلمان نبود. این پادشاهان برای حفظ آرامش در داخل خاندان سعودی ولیعهدهای‌شان را طبق سنت آل‌سعود در اختیار برداران و نه پسران خود قرار می‌دادند. امروز بن‌سلمان به دلیل وضعیت دشوار عربستان در تیررس هر فردی است که قدرت ابراز نظراتش را داشته باشد. از این رو بن‌سلمان برخلاف پادشاهان گذشته سعودی چاره‌ای جز سرکوب نخبگان سعودی ندارد. السیسی نیز یک الگو برای اوست. بن‌سلمان می‌داند هر کانونی که در داخل ایجاد شود یک اهرم در دست کشورهای خارجی برای آزار وی خواهد بود. از این رو قصد دارد آنها را از بین ببرد، مانند کاری که اردوغان و پوتین در کشورهایشان انجام داده‌اند.

۶– پررنگ‌سازی جنگ شیعه- سنی

بن سلمان با اعدام گسترده شیعیان به‌گونه‌ای قصد دارد تا جنگ شیعه و سنی را در اذهان پررنگ سازد تا از این طریق قادر به جلب حمایت اهل سنت شود.عربستان سعودی در چند محور عمدتا از سوی کشورهای شیعه، محاصره شده به حساب می‌آید. ریاض به همین دلیل نیاز دارد تا با پررنگ‌سازی مجدد جنگ شیعه و سنی، حمایت دولت‌ها و جریانات اهل سنت را به خود جلب کند. امروزه نفوذ عربستان نیز در کشورهای جهان اسلام و عرب با مشکلاتی مواجه است و ریاض دیگر قادر به پیگیری طرحش برای برعهده گرفتن زعامت کشورهای اهل سنت و جهان عرب نیست و به همین دلیل پررنگ‌سازی مجدد جنگ شیعه- سنی را یک راهکار مناسب برای احیای نفوذ پیشینش می‌داند.

۷– تسهیل مسیر عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی از طریق جنگ شیعه- سنی

آمریکا پیش از این نشان داده بود بدون آنکه از غرب آسیا خارج شود قصد دارد تمرکزش را بر شرق آسیا افزایش دهد اما به موازات آن از عملیات در غرب آسیا نیز بپرهیزد. این مساله باعث شد تا دولت‌های مخالف با محور مقاومت ازجمله امارات، عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی روی به همگرایی بیاورند.نتیجه این همگرایی نیز به راه افتاد که موج عادی‌سازی روابط کشورهای اسلامی با تل‌آویو بود. این اقدام اما به دلیل نفرت جوامع اسلامی به آسانی میسر نیست. گفته می‌شود عربستان سعودی نیز به دلیل تبعات آن تاکنون از انجام رسمی و کامل عادی‌سازی با رژیم صهیونیستی سرباز زده است؛ هرچند مقامات سعودی بارها از ضرورت روابط با تل‌آویو صحبت کرده‌اند. به نظر می‌رسد یکی از دلایل اقدام عربستان در پررنگ‌سازی اختلافات شیعه- سنی تسهیل روند عادی‌سازی باشد.

۸– ایجاد اختلاف میان گروه‌های شیعی به‌ویژه در عراق

سعودی‌ها موفق شده‌اند از میان گروه‌های عمده و موثر شیعی، نظر گروه مقتدی صدر را برای همکاری جلب کنند. با توجه به نقش محوری عراق و همچنین شیعیان این کشور در منطقه، جلب نظر این گروه برای ریاض یک پیروزی بزرگ روانی به‌شمار می‌رود اما کسب مزیت‌های راهبردی از این روابط نیازمند ملزوماتی است. سعودی‌ها برای کسب مزیت‌های راهبردی از همکاری خود با جریان صدر به بروز تغییراتی در روابط مقتدی صدر با دیگر گروه‌های شیعیان نیاز دارد. هرچند روابط مقتدی صدر با دیگر گروه‌های شیعی موجود در عراق ازجمله حشد الشعبی و اعضای چهارچوب هماهنگی شیعیان چندان مثبت نیست اما به اندازه کافی نیز میان آنها خصومت وجود ندارد. اعدام ۴۱ شیعه در عربستان سعودی باعث افزایش انتقادات گروه‌های شیعی عراق و ایران از مقتدی صدر به‌عنوان موتلف عربستان شده و ضمن افزایش فاصله میان جریانات شیعی، مقتدی صدر را که در تنگنا قرار می‌گیرد به ریاض وابسته‌تر می‌سازد.

۹– تخلیه خشم از شکست‌ها

عربستان سعودی با وجود صرف هزینه سنگین و تلاش‌های بسیار زیاد چیزی جز ناکامی از تحولات منطقه کسب نکرده است. ریاض پس از سال‌ها اصرار بر شکست و عدم شجاعت برای پذیرش آن نهایتا مجبور شده تا مذاکرات با ایران را آغاز کند. هرچند ریاض حاضر به گفت‌وگو شده اما از اصل مذاکره خرسند نیست و به دنبال تخلیه فشار روانی شکست‌های خود از هر مجرای قابل دسترس است. سعودی‌ها به همین دلیل ۴۱ تن از شیعیان محبوس در زندان‌های عربستان را برای تخلیه فشار روانی ناکامی‌های خود قربانی ساختند.

۱۰– بازسازی چهره شکست خورده

ادامه حملات نیروهای مقاومت یمن به عربستان سعودی و همچنین آغاز مذاکرات تهران و ریاض باعث شده تا از بن سلمان در افکار عمومی چهره‌ای شکست خورده ساخته شود.

او برای نفی چنین برداشتی در جامعه و افکار عمومی بین‌المللی با قربانی ساختن ۸۱ تن از مردم عربستان و یمن تلاش داشت تا چهره‌ای مقتدر و سازش‌ناپذیر را به جهان معرفی کند.

۱۱– جلب نظر محافظه‌کاران وهابی

این‌گونه تلقی می‌شود که بن‌سلمان برای جلب‌توجه افکار عمومی جهانی و غرب فرآیند غربی شدن و محدودسازی فعالیت وهابیت را در عربستان کلید زد، اما به‌نظر می‌رسد بن‌سلمان حتی اگر به‌دنبال جلب‌نظر غرب نیز نباشد، موافقتی با وهابی‌ها ندارد.با این‌حال آنچه می‌تواند جراحی اجتماعی بن‌سلمان را کم‌درد سازد، بهره‌گیری از یک اقدام بی‌حس‌کننده است. به‌زعم ولیعهد سعودی اعدام شیعیان که حامل جنبه‌های مذهبی است می‌تواند باعث آرام‌سازی موقت آن‌دسته از وهابی‌هایی شود که از محدود شدن عقاید و زمینه‌های فعالیت‌شان ناراحت هستند. این آرام‌سازی موقت به بن‌سلمان اجازه می‌دهد تا سرکوب محافظه‌کاران را با تبعات کمتری پیگیری کند.

۱۲– گامی در راستای سکولارسازی عربستان

افرادی که توسط عربستان اعدام شدند، متهم به بنیادگرایی هستند. افراد اهل‌سنت اعدام‌شده با ادعای همکاری با القاعده محاکمه شده‌اند؛ هرچند ریاض با این گروه در یمن درحال همکاری علیه دولت صنعا است. همچنین ۴۱ تن دیگر نیز که شیعه بوده‌اند جزء اقلیتی هستند که به‌دلیل تحت فشار بودن حاکمیت وهابی سعودی‌ها میل بیشتری نسبت‌به دیگر اقشار جامعه به گرایش‌های مذهبی خود پیدا کرده‌اند.

از این‌رو اعدام‌های صورت‌گرفته به‌نظر گام‌هایی در راستای فراهم آوردن زمینه‌های سکولارسازی جامعه عربستان است. در این اعدام‌ها نشان داده شد که احتمال دارد به هر فردی از اهل‌سنت که معترض بن‌سلمان شود، برچسب همکاری با القاعده بخورد. همچنین به شیعیان عربستانی نیز این پیام اعلام شد که حکومت سیاستی پیگیرانه برای سرکوب آنها دارد.به‌زعم ریاض چنین اقدامی موجب می‌شود جامعه عربستان چه شیعه و چه سنی به‌دلیل ترس، دربرابر سیاست‌های بن‌سلمان سکوت پیشه کنند.

۱۳– ایجاد جامعه‌ای بدون پتانسیل انقلاب

به‌نظر می‌رسد اگر بن‌سلمان قصد دارد همانند اردوغان و پوتین حکومت را به خود گره بزند، در حوزه مهندسی جامعه، مدل آذربایجان را درنظر دارد. آذربایجان با ساخت جامعه‌ای سکولار، ملی‌گرا و به‌ظاهر میهن‌پرست که با تبلیغات شدید ضدخارجی همراه است، جامعه را از هرگونه ظرفیت‌های انقلابی تهی ساخته است. غیرمذهبی‌سازی جامعه ازنظر بن‌سلمان امکان وقوع انقلاب در عربستان را رفع کرده و ایجاد ملی‌گرایی ازطریق تبلیغ درباره تهدیدات خارجی حکومت خود را تضمین می‌کند. بن‌سلمان در این حوزه پیرو الهام علی‌یف یا آتاتورک است. بن‌سلمان افرادی را اعدام کرده است که به آنها اتهام همکاری با خارج از کشور را زده است. این اقدام می‌تواند ملی‌گرایی در عربستان را تقویت کرده و بن‌سلمان را به فردی تبدیل کند که از کشورش دربرابر دخالت خارجی‌ها حفاظت می‌کند. باید توجه داشت که این مساله در عربستان و حتی دیگر کشورها معمول است که افرادی به جرم پیگیری اهداف خارجی دستگیر یا اعدام شوند، اما بن‌سلمان برای آنکه این مساله از حالت عادی بودن خارج شود، با اعدام ۸۱ نفر سیل خون به‌راه انداخته تا اقدامش دیده شود.

۱۴ دگرسازی در جامعه عربستان

محمد بن‌سلمان برای افزایش میزان توجه جامعه عربستان برای خود و صعود میزان فرمانبری مردم این کشور به‌دنبال دگرسازی در عربستان است. دگرسازی از شیعیان هرچند در عربستان از گذشته وجود دارد، اما بن‌سلمان با برجسته‌سازی آن به‌دنبال تقویت همبستگی اهل‌سنت سعودی با خود است. در این صورت به‌دلیل ترس اهل‌سنت از شیعیان، مخالفان بن‌سلمان قادر به یارگیری از میان اهل‌سنت برای برکناری ولیعهد سعودی نخواهند بود.

۱۵– کاهش تمرکز آمریکا به روسیه و جلب توجه آمریکا

با حمله روسیه به اوکراین توجه آمریکا و توانمندی‌هایش به این کشور و منطقه شرق اروپا معطوف شده است. طیف گوناگونی از کشورها در این میان از تمرکز آمریکا بر شرق اروپا ناراضی هستند. عربستان و رژیم صهیونیستی دو عنصر اصلی در غرب آسیا هستند که رویکرد آمریکا به شرق اروپا را به زیان خود می‌دانند، زیرا در این صورت از تمرکز آمریکا بر غرب آسیا کاسته خواهد شد.به همین دلیل رژیم صهیونیستی روز ۱۶ اسفندماه با حمله هوایی به حومه دمشق دو مستشار نظامی ایران در سوریه را به شهادت رساند تا با پاسخ متقابل ایران بتواند بهانه لازم برای تحت فشار قرار دادن آمریکا جهت توجه بیشتر به منطقه را فراهم آورد.

در سوی دیگر و در اقدامی که به احتمال فراوان در هماهنگی با صهیونیست‌ها صورت گرفته، عربستان نیز روز ۲۱ اسفند اعلام کرد ۸۱ تن ازجمله ۴۱ شیعه را اعدام کرده است. ریاض از چنین موضوعی قصد دارد محور مقاومت را به‌سمت حمله‌ای موثر علیه عربستان بکشاند که می‌تواند باعث واکنش آمریکا شود. واشنگتن پس از جنگ اوکراین به‌دلیل افزایش شدید قیمت نفت، درمقابل حمله به تاسیسات نفتی سعودی واکنش سطح بالاتری خواهد داشت. این مساله البته به‌معنای ورود آمریکا به جنگ یا حتی اقدام نظامی نیز نیست، بلکه به‌عنوان نمونه اگر واشنگتن درمقابل حملات پیشین به کشوری مانند امارات ۳ جنگنده اف-۲۲ به خلیج‌فارس اعزام کرد، احتمال دارد در شرایط کنونی جنگنده‌های بیشتری را اعزام کند که این اقدام به‌معنای گسترش نظامی این کشور در غرب آسیاست و قدرت تمرکز آمریکا به دیگر تهدیدات را کاهش می‌دهد.

البته در اینجا به‌نظر می‌رسد احتمالا یک توافق بین‌المللی گسترده‌تری وجود داشته باشد و به‌جز عربستان و صهیونیست‌ها ذی‌نفع دیگری نیز در معادله مزبور حاضر باشد. روسیه به‌عنوان یک کشور سکولار و ملی‌گرا به‌شدت معطوف به هدف است. از این‌رو مسکو که امروز به‌شدت تحت فشار بین‌المللی و اقتصادی قرار دارد، حاضر به معامله با طرف‌های زیادی است.عربستان سعودی درخواست آمریکا برای افزایش تولید نفت را رد کرده است؛ اقدامی که در جنگ اوکراین به نفع روسیه تمام می‌شود. ازسوی دیگر کرملین به لابی صهیونیست‌ها در غرب برای کاهش واکنش‌ها علیه روسیه و همچنین قدرت اقتصادی یهودیان برای مبادلات تجاری خود نیاز دارد. به همین دلیل عربستان سعودی، رژیم صهیونیستی و روسیه در اقدامی هماهنگ خواستار افزایش توجه آمریکا به غرب آسیا هستند.

آیا اقدامات بن‌سلمان موثر خواهند بود؟

مقامات سعودی هرچند از اعدام‌های اخیر اهداف خاصی داشته‌اند و به‌زعم‌شان پیامدهای این اقدام می‌تواند برای آنها مثبت باشد، اما واقعیت فراتر از چیزی است که ریاض آن را در ذهن تصور کرده است. در زیر به عواملی پرداخته‌ایم که موانعی جدی در راستای اهداف بن‌سلمان هستند.

۱– جامعه عربستان چندان ملی‌گرا نیست

در جامعه عربستان بروز ملی‌گرایی همانند آنچه در کشورهایی که خود را ترک‌نژاد می‌دانند، ممکن نیست. وضعیت ترکیه، آذربایجان و روسیه به‌شدت متفاوت‌تر از عربستان است.

۲– پیامدهای سنگین دگرسازی از شیعیان

محور مقاومت اطراف عربستان سعودی را دربر گرفته و ایجاد یک زمینه برای نفوذ این محور به داخل خاک عربستان ازطریق دگرسازی از شیعیان می‌تواند به‌شدت موازنه را به زیان ریاض تغییر دهد.

۳– احتمال اقدامات انتقامی یمن

در میان افراد اعدام‌شده در عربستان هفت یمنی وجود دارند که دو تن از آنها اسیر بوده‌اند. براساس قوانین بین‌المللی اعدام اسرا جنایت جنگی به‌حساب می‌آید. از این‌رو اقدام اخیر سعودی‌ها یک مجوز مشروع به یمن برای انجام حملات بیشتر به خاک این کشور است.

۴– احتمال بروز نبردهای آزادی‌خواهانه در عربستان

شیعیان زیادی در شمال یمن در همسایگی شیعیان زیدی در جنوب عربستان قرار دارند. ازسوی دیگر شیعیان در جنوب عراق نیز در مجاورت شیعیان در شرق عربستان حضور دارند. این آرایش جمعیتی باعث می‌شود درصورت ادامه اقدامات تندروانه سعودی‌ها زمینه برای شکل‌گیری جنگ آزادی‌بخش در عربستان ایجاد شود.

۵– تقویت احتمال وجه‌المصالحه شدن بن‌سلمان

هرگونه تشدید منازعه با محور مقاومت می‌تواند تبعات سنگین سیاسی برای بن‌سلمان در داخل عربستان داشته باشد که یکی از شاخه‌های آن تشدید حملات انتقام‌جویانه یمن به خاک سعودی‌هاست. پیش‌تر روزنامه «فرهیختگان» در گزارشی با عنوان «سقوط بن‌سلمان بخشی از پروژه پایان جنگ؟» به بررسی وضعیت بن‌سلمان در سایه جنگ یمن پرداخته بود. در این گزارش درباره آینده ولیعهد سعودی آمده بود: «درصورت عدم تغییر جدی در روند جنگ، دولت صنعا پس از حل‌وفصل چند نبرد در داخل خاک یمن و نه تمام آنها، گام‌هایی جدی در داخل خاک سعودی خواهد برداشت. بدون توجه به اینکه این گام‌ها چه اثراتی بر یمن دارند، اقدام آنها می‌تواند منجربه «وجه‌المصالحه شدن» یا به‌عبارتی دیگر «قربانی» شدن بن‌سلمان و آینده او شود. اکنون گردونه تحولات در یمن از دست قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای خارج شده و آنها برای پایان دادن به بحران قادر به تحت فشار قرار دادن صنعا نخواهند بود. شاید ساده‌ترین راه پیش‌روی طرف غربی، تغییر صندلی‌ها در ریاض با هدف تولید امتیاز برای پایان جنگ باشد.»

  • نویسنده : سید مهدی طالبی