کد مطلب: 25195| زمان انتشار: ۱۳۹۴/۳/۲۹ ۱۲:۴۰:۱۰| نسخه چاپی
چرا شریعتی؟

چرا شریعتی؟

فرهنگی - ایران نیوز24 - امیر رضا مافی: پایان خردادماه، سالروز درگذشت مردی است که یک بار دیگر به یاد نسل های قبل از ما انداخت که می‌توان دیندار بود و می‌توان روشنفکر ماند.مردی که در تمام لحظات حیاتش، چونان شوریده‌ای در طلب معشوق، می‌نوشت و فریاد می‌زد و از حجم کوته‌نظری و اختناق پیرامونش به ستوه می‌آمد، اما ستوهش، سکوت را گزینش نمی‌کرد.

امروز جامعه ما دوباره به شریعتی محتاج است و این احتیاج نه از سر نبودن متفکرانی نو و اندیشمندانی جسور (که البته به ظاهرچنین است) که از سر طراوت و امروزی بودن اندیشه های خود شریعتی است.

در تمام این سال‌ها افراد زیادی تلاش نمودند تا شریعتی را منزوی کنند و اندیشه‌اش را به عنوان یک خط فکری تاریخی شده، مورد بازخوانی قرار دهند و از او تندیس و موزه بسازند و در صندوقچه خاطرات محبوسش کنند. حتا کسانی پا را از این فراتر گذاشتند و برای نسلی که با شریعتی بسیار ناآشنا بود، نامش را در میان پیامک‌ها و پیام‌ها، به سخره گرفتند و موج وسیعی به راه انداختند تا نام وی را به عنوان یک اندیشمندِ در جریان، لوث کنند. کسانی که می‌دانستند این روزها، بازخوانی آرا و نظرات شریعتی، می‌تواند دوباره شوری بیافریند و جوانان امروز را پرس‌گر و حقیقت جو نماید. آدم‌هایی که این روزها در فقدان کسانی چون شریعتی «دلواپس» اند و  دلواپسی‌شان گزینشی است برای اموری که وجهه سیاسی یا اقتصادی آن‌ها را به خطر می‌اندازد. وجود شریعتی و گسترش تفکر او برای این‌ها خطرناک است و همین امر سبب می‌شود، وی که روزی معلم انقلاب خطاب می‌شد، امروز با بی‌مهری در قامت یک شخصیت تاریخی شده نگریسته شود. شریعتی همواره از کسانی ضربه می‌خورد که تفکرش، آن‌ها را بر نمی‌تابد و مخاطبانش نشانی آنان را از گفتار او سرراست می‌یابند.

اما دسته‌ی دیگری هم هستند که شریعتی را این روزها نمی‌بینند. دسته‌ای که پرچمدار روشنفکری‌اند و در انتلکتوئالیسم، غرق شدند. آن‌ها هم شریعتی را به سخره می‌گیرند و حتا از گروه اول، بیشتر وی را تخریب می‌کنند و این را در میان پیروان و شاگردانشان تسری می‌دهند. این‌ها نیز شریعتی را عمدتاً نشناختند و نام او را می‌کوبند تا اندیشه‌هایش را. می‌توان به جرات گفت بسیاری که این روزها علیه شریعتی سخن می‌رانند یا مطلبی می‌نویسند، حتا یک سوم از آثار او را هم نخوانده اند و فقط به شنیده‌ها و گفته های دیگران اکتفا می‌کنند. این دسته نیز شریعتی را برای خود و اندیشه‌هایشان مضر می‌دانند، زیرا شریعتی روشنفکران ظاهری را نیز به دید تحقیر می‌نگریست و دور شدن آن‌ها از اندیشه و غوطه خوردنشان در اطوار گوناگون را بزرگترین آسیبشان می‌پنداشت. شریعتی که خود سال‌ها در فرانسه زندگی کرده بود و در مهد روشنفکری با متفکران بسیاری برخورد داشت می‌دانست، این روایت روشنفکری که در ایران نهادینه شده و بیشتر صورت اروپایی قضیه است تا محتوای آن، پاسخگوی نیازهای جامعه در حال پوست اندازی ما نیست. چه بسا خود ما و کسانی چون ما، درجوانی بیش از آنکه شریعتی را بشناسیم بر او تاختیم و به تاسی از افراد به ظاهر متفکر، وی را «دِمُده» خطاب کردیم.

اما چرا شریعتی؟ در روزگاری که جامعه ما به لحاظ فرهنگی در مرتبه کنده شدن از سنت و رسیدن به مدرنیته است، در حالی که لوازم و وسایل مدرنیته و حتا پسامدرنیته را سال‌هاست که تجربه می‌کند، آسیب بزرگی رخ داده:  ما این روزها با ابزاری مواجهیم که فرهنگش را نداریم و وسایلی در اختیارمان است که اصلاً با سنت ما همخوانی ندارد. و به دلیل سرعت رشد این ابزار، ما مدام از تطابق «فرهنگ و وسیله» دورتر می شویم و شکاف فهم جامعه، از نمود رفتارش در ابزار بیشتر می‌گردد. این عدم تطابق فرهنگ و ابزار، جامعه را دچار بهت کرده و در تمام شئون رفتارهای هیجانی قابل رویت است. در این بین مذهب به عنوان مهمترین اندیشه جاری، دستخوش تفاوت در قرائت شده و هر کسی از هر زاویه ای آن را می‌کاود.

جوانان این نسل نه مذهب را ، به دلیل مشغله‌های جانبی و ظهور ابزار سرگرم کننده به درستی در می‌یابند و نه به روشنفکران، به دلیل رفتار پوسیده و نخ نمای ظاهریشان اعتماد می‌کنند. در این بین اما اندیشه های کسی چون شریعتی می‌تواند راهگشا باشد. شریعتی که مذهب را بما هو مذهب معرفی می‌کند و خود وامدار روشنفکری سیالی است که در اروپا دیده است. او نه در دامن اداهای روشنفکری می‌افتد و نه قرائت تک بعدی از مذهب را بر می‌تابد. آثار شریعتی را باید دوباره خواند، آن‌ها را تحلیل نمود و حتا از رهگذر نقادی آن‌ها به افق‌های جدیدی در اندیشه جمود حاکم بر جامعه دست یافت. شریعتی نه خود داعیه دار مطلق بودن اندیشه هایش بود و نه ما چنین پنداشتی درباره او داریم، اما معتقدیم آرا او راهگشاست و جامعه امروز ما به شریعتی نیاز مبرم دارد. چه او، و چه کسی در قامت او.

کد مطلب: 25195| زمان انتشار: ۱۳۹۴/۳/۲۹ ۱۲:۴۰:۱۰| نسخه چاپی
:: نقل و نشر مطالب با ذکر نام منبع بلامانع است ::
طراحی و تولید : دلتا وب